TMK 538. Madde- El Yazılı Vasiyetname

“Madde 538- El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından
sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur.
El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine
veya yetkili memura bırakılabilir.”

I. GİRİŞ

Ölüme bağlı tasarruflar, kişilerin ölümlerinden sonra malvarlıklarının nasıl ve kimlere geçeceğine dair iradelerini hukuki anlamda ortaya koymalarını sağlayan temel enstrümanlardır. Bu tasarruflar, bireylerin hayatları boyunca elde ettikleri malvarlıklarının ölümlerinden sonra nasıl dağılıcağını belirleme hakkını kullanmalarına imkân verir. Türk Medeni Kanunu, bu amaca yönelik olarak vasiyetname ve miras sözleşmesi olmak üzere iki temel ölüme bağlı tasarruf biçimi öngörmüştür. Bu çalışmanın temel konusu, bu tasarruf biçimlerinden biri olan el yazılı vasiyetnamedir.

Türk Medeni Kanunu’nun 538. maddesi, el yazılı vasiyetnamenin geçerlilik koşullarını çerçeveler. Bu madde ile getirilmiş olan şekil şartları, vasiyetnamenin sahih ve mirasbırakanın gerçek iradesini yansıtan bir belge olmasını teminat altına almayı amaçlamaktadır. İşbu makalede, el yazılı vasiyetnamenin hukuki mahiyeti, geçerlilik şartları, uygulamada karşılaşılan sorunlar, bu sorunlara Yargıtay uygulamasının yaklaşımı ve bu alandaki hukuki tartışmalara ilişkin derinlemesine bir analiz sunulacaktır.

II. EL YAZILI VASİYETNAMENİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ

A. Tanım ve Kapsam

El yazılı vasiyetname, mirasbırakan tarafından kendi el yazısıyla yazılmış, tarih belirtilmiş ve imzalanmış tek taraflı bir ölüme bağlı tasarruf şeklidir. El yazılı vasiyetname, mirasbırakanın tamamen bağımsız bir şekilde ve herhangi bir resmî makama başvurmadan iradesini kaleme aldığı bir hukuki belgedir. Bu belge, mirasbırakanın son iradesini ifade ettiği için, bütün ölüme bağlı tasarruflarda olduğu gibi ölüm anında hüküm ifade eder.

B. Tek Taraflı Hukuki Tasarruf Olma Niteliği

El yazılı vasiyetname, bir akit değil; mirasbırakan tarafından tek taraflı olarak oluşturulan ve ölüme bağlı olarak hükümlerini doğuracak bir irade beyanını ifade eder. Bu niteliğiyle tarafsız ve rızaya dayalı bir sözleşme olan miras sözleşmesinden ayrılır.

C. Vasiyetname İradesinin Şahsiliği

Vasiyetnamenin kişisel olması, başkası tarafından yazılmasının veya imzalanmasının kabul edilemeyeceği anlamına gelir. Vasiyet tasarruflarının başkalarına devredilmesi ya da vekâleten yapılması mümkün değildir.

III. EL YAZILI VASİYETNAMENİN GEÇERLİLİK ŞARTLARI

Türk Medeni Kanunu m.538’e göre el yazılı vasiyetnamenin geçerliliği için aşağıdaki üç temel unsurun bulunması zorunludur:

1. Vasiyetnamenin baştan sona mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılması,
2. Yapıldığı tarih olan yıl, ay ve günün belirtilmesi,
3. Vasiyetnamenin mirasbırakan tarafından imzalanması.

Bu unsurların biri dahi eksikse vasiyetname geçersiz olacaktır.

A. El Yazısı Şartı

Mirasbırakanın vasiyetnamesini başından sonuna kadar kendi el yazısı ile yazması zorunludur. Bu, vasiyetnamenin gerçekliğini ve irade beyanının güvenilirliğini sağlamak adına öngörülmüş bir kuraldır. Bilgisayarda ya da daktiloda yazılan ve sadece imzalanan belgeler geçerli kabul edilmez.

Yargıtay uygulamasında da el yazısının bizzat mirasbırakana ait olup olmadığı sıklıkla tartışma konusu olmakta, bu konuda bilirkişi incelemeleri yapılmaktadır.

B. Tarih Şartı

Vasiyetnamenin düzenlendiği gün, ay ve yıl mutlaka açık bir biçimde belirtilmelidir. Bu, özellikle birden fazla vasiyetnamenin varlığı halinde hangisinin son iradeyi yansıttığını belirlemek açısından önemlidir.

Eksik tarih (örneğin yalnızca yılın belirtilmesi) vasiyetnamenin geçersizliğine yol açar. Yargıtay, bu konuda oldukça katı bir içtihat geliştirmiştir.

C. İmza Şartı

Vasiyetnamenin sonunda mirasbırakanın imzası bulunmalıdır. İmza, hem belgeye kişisellik kazandırır hem de iradenin o kişiye ait olduğunu gösterir. İmza, belgenin başında ya da ortasında değil, sonunda yer almalıdır.

İmzanın eksik ya da belirsiz olması halinde, vasiyetname hukuken geçersiz sayılmaktadır. Parmak izi veya semboller imza yerine geçmez.

IV. VASİYETNAMENİN SAKLANMASI VE TESLİMİ

El yazılı vasiyetnamenin notere, sulh hukuk hâkimine veya yetkili bir memura teslim edilmesi mümkündür. Teslim işlemi açık ya da kapalı şekilde yapılabilir. Ancak teslim işlemi vasiyetnamenin geçerlilik şartı değil, ispat ve güvenlik açısından tavsiye edilen bir işlemdir.

Açık teslimde vasiyetnamenin içeriği görülebilir, kapalı teslimde ise mühürlenmiş bir zarfta teslim alınır.

VI. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

El yazılı vasiyetname, mirasbırakanın herhangi bir aracı olmadan kendi arzusu doğrultusunda düzenleyebileceği pratik bir vasiyet türüdür. Ancak bu kolaylık, şekil şartlarının katılığı ile dengelenmiştir. El yazısı, tarih ve imza şartlarından biri eksik olduğunda vasiyetname geçersiz olacaktır.

Bu nedenle mirasbırakanların, vasiyetname düzenlerken çok dikkatli olması, gerekirse hukuki yardım alması büyük önem taşır. Aksi takdirde gerçek iradelerini yansıttıkları bu belgeler, geçersizlik nedeniyle hüküm ifade etmeyecektir.

Unutulmamalıdır ki, vasiyetname gibi ölüme bağlı tasarruflar büyük önem arz eder ve yapılacak en küçük şekil hatası dahi kişinin son iradesinin geçersiz sayılmasına neden olabilir. Bu nedenle, vasiyetname düzenlemeden önce alanında uzman bir hukukçudan profesyonel destek alınması, geri dönülmesi mümkün olmayan hak kayıplarını önleyecektir.