TMK 205. Madde- Mal Rejimi Sözleşmesinin Şekli

“Madde 205- Mal rejimi sözleşmesi, noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır.
Ancak, taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da
bildirebilirler.
Mal rejimi sözleşmesinin taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanması
zorunludur.”

Giriş

Türk Medeni Kanunu, evlilik birliği içinde eşlerin mali ilişkilerini düzenleyen hükümleri içermekte olup, mal rejimi sözleşmeleri bu bağlamda büyük önem taşımaktadır. Mal rejimi, eşlerin malvarlıklarının evlilik süresince nasıl yönetileceğini ve paylaşılacağını belirleyen hukuki kurallardan oluşmaktadır. TMK m.205, mal rejimi sözleşmesinin nasıl yapılacağını ve geçerlilik şartlarını düzenleyen temel bir hukuki normdur.

Bu makalede, mal rejimi sözleşmesinin hukuki niteliği, geçerlilik şartları, sözleşmenin oluşturulma süreci, farklı mal rejimi türleri, sözleşmenin değiştirilmesi ve sona erdirilmesi gibi temel konular detaylı olarak ele alınacaktır. Ayrıca, Yargıtay içtihatları ışığında uygulamadaki örnekler ve karşılaşılan sorunlar değerlendirilecek, çözüm önerileri sunulacaktır.

1. Mal Rejimi Sözleşmesinin Hukuki Niteliği

Mal rejimi sözleşmesi, eşlerin evlilik süresince ve sonrasında malvarlıklarıyla ilgili hak ve yükümlülüklerini belirleyen resmi bir anlaşmadır. Türk Medeni Kanunu’na göre, yasal mal rejimi “edinilmiş mallara katılma rejimi”dir. Ancak, taraflar noter huzurunda yapacakları mal rejimi sözleşmesi ile farklı bir rejim seçebilirler.

Mal rejimi sözleşmesi, tarafların serbest iradelerine dayanmakla birlikte, kamu düzenini ilgilendiren bir sözleşme türü olduğu için belirli şekil şartlarına tabi kılınmıştır. Özellikle, eşlerden birinin ekonomik olarak korunmasını sağlayan hükümlerin ihlal edilmemesi önemlidir.

2. Mal Rejimi Sözleşmesinin Yapılma Usulü

TMK m.205 uyarınca, mal rejimi sözleşmesi iki şekilde yapılabilir:

• Noterde Düzenleme veya Onaylama: Mal rejimi sözleşmesi, noter huzurunda düzenlenmeli veya onaylanmalıdır. Tarafların noter önünde sözleşme içeriğini kabul etmeleri gerekmektedir.
• Evlenme Başvurusu Sırasında Yazılı Beyan: Taraflar, evlenme başvurusu yaparken hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak beyan edebilirler. Bu beyan, noter huzurunda yapılan sözleşmeye eşdeğer kabul edilir.

3. Mal Rejimi Sözleşmesinin Geçerliliği ve Şekil Şartları

Mal rejimi sözleşmesinin hukuken geçerli olabilmesi için şu unsurların sağlanması gerekmektedir:

1. Resmi Şekil Şartı: Mal rejimi sözleşmesi mutlaka noter huzurunda düzenlenmeli veya onaylanmalıdır. Aksi takdirde, sözleşme geçersiz sayılır.
2. Tarafların İmzası: Mal rejimi sözleşmesinin her iki tarafça imzalanması zorunludur.
3. Reşit Olmayan Tarafın Yasal Temsilci Onayı: Taraflardan biri reşit değilse, yasal temsilcinin onayı gerekmektedir.

4. Mal Rejimi Sözleşmesinin Türleri ve Hukuki Sonuçları

Eşler, mal rejimi sözleşmesi ile aşağıdaki mal rejimlerinden birini seçebilirler:

• Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi: Yasal mal rejimi olup, evlilik boyunca edinilen malların eşler arasında paylaşılmasını öngörür.
• Mal Ayrılığı Rejimi: Eşler, malvarlıklarını tamamen bağımsız olarak yönetebilirler.
• Paylaşımlı Mal Ayrılığı: Belirli mallar ortak kabul edilirken, diğer mallar eşlerin kişisel malvarlıkları olarak değerlendirilir.
• Mal Ortaklığı Rejimi: Eşler, tüm mallarını ortak kabul edebilir ve birlikte yönetebilirler.

5. Mal Rejimi Sözleşmesinin Değiştirilmesi ve Sona Erdirilmesi

Mal rejimi sözleşmesi, tarafların iradelerine bağlı olarak değiştirilebilir veya sona erdirilebilir. Bunun için:

• Taraflar, anlaşarak yeni bir mal rejimi sözleşmesi yapabilirler.
• Noter huzurunda yapılan sözleşme değişiklikleri resmiyet kazanır.
• Mahkeme kararı ile mal rejimi değiştirilebilir, özellikle eşlerden birinin mağduriyeti söz konusu olduğunda.

6. Yargı Kararları ve Uygulamadaki Sorunlar

Yargıtay, mal rejimi sözleşmesiyle ilgili birçok içtihat oluşturmuştur. Öne çıkan konular şunlardır:

• Şekil Şartlarına Uyulmaması: Noter onayı bulunmayan sözleşmeler geçersiz sayılmıştır.
• Eşlerin Bilgilendirilmesi Gerekliliği: Tarafların, mal rejimi seçimlerinin hukuki sonuçları hakkında bilgilendirilmesi gerekmektedir.
• Mal Paylaşımında Eşitsizlik: Adil olmayan mal rejimi sözleşmeleri mahkemeler tarafından iptal edilebilmektedir.

7. Çözüm Önerileri

Mal rejimi sözleşmeleriyle ilgili uygulamada karşılaşılan sorunların giderilmesi için şu adımlar atılabilir:

• Noter İşlemlerinin Kolaylaştırılması: Tarafların noter işlemlerini daha rahat gerçekleştirebilmeleri için dijital ortamda işlem yapma imkânı tanınabilir.
• Eşlerin Hukuki Bilinç Düzeyinin Artırılması: Tarafların bilinçlendirilmesi amacıyla hukuk fakülteleri ve barolar işbirliğiyle seminerler düzenlenebilir.
• Mahkeme Süreçlerinin Hızlandırılması: Mal rejimi sözleşmelerine ilişkin uyuşmazlıkların çözümü için özel aile hukuk mahkemeleri oluşturulabilir.

Sonuç

Mal rejimi sözleşmesi, eşlerin mali ilişkilerini düzenleyen önemli bir hukuki araçtır. Ancak, şekil şartlarına uyulmadan yapılan sözleşmelerin geçersiz sayılabileceği ve eşlerden birinin mağduriyetine yol açabileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle, hukuki konuların karmaşıklığı ve yapılacak hataların geri dönülemez sonuçlara yol açabileceği göz önüne alınarak, uzman bir hukukçudan destek alınması önemle tavsiye edilmektedir.